|
|
|
Załęczański Park Krajobrazowy
Świat
roślin związany z określonym obszarem można rozpatrywać w dwóch
aspektach. Ogół gatunków roślin występujących na terenie
parku określamy jako florę. Drugim aspektem jest roślinność. Rozumiemy
przez nią ogół zbiorowisk roślinnych występujących na
charakteryzowanym obszarze. Zbiorowisko roślinne to skupisko wielu
gatunków roślin występujących na określonej przestrzeni,
tworzących skomplikowaną strukturę osobników
współżyjących ze sobą, wzajemnie oddziałujących na siebie oraz
na siedlisko. Cechuje je swoista fizjonomia, wewnętrzna struktura
przestrzenna, rytmika sezonowa, zróżnicowanie gatunkowe
i wielkość zajmowanych powierzchni.
Zbiorowiska roślinne uwarunkowane są właściwościami siedlisk, klimatu
oraz działalnością człowieka.
Flora ZPK i jego otuliny liczy prawie
770 takso nów roślin naczyniowych, około 100 gatunków
mszaków i ok. 80 gatunków porostów. Na przestrzeni
kilkunastu ostatnich lat stwierdzono, ze flora parku zubożała o kilka
takso nów. Ubytki te są nieznaczne, ale dotyczą rzadkich i
cennych roślin, takich np. jak: widłaka wrońca i paprotnika ostrego -
gatunków górskich oraz dzwonecznika wonnego i koniczyny
długokłosowej - gatunków związanych ze świetlistymi dąbrowami.
Obecnie na obszarze ZPK występuje 39
gatunków roślin naczyniowych podlegających ochronie, w tym 25
objętych jest ochroną ścisłą. Ponadto stwierdzono tu ok. 30
gatunków roślin rzadkich w skali kraju lub regionu,
gatunków górskich oraz występujących na granicy
zasięgów geograficznych.
Roślinność
ZPK charakteryzuje bogactwo siedlisk, które wynika z jego
położenia na granicy wyżyn i nizin. Na środowisko życia roślin
oddziałuje tu wapienne podłoże Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej oraz kwaśne
piaski polodowcowe. Wyróżniono aż 107 jednostek roślinnych
należących do 23 klas, z czego 86 przypada na roślinność nieleśną.
O ścisłym związku ZPK z Wyżyną
Krakowsko-Wieluńską świadczy występowanie roślinności wapieniolubnej.
Na ostańcach wapiennych, zwłaszcza na Górze Zelce i na
Górze Św. Genowefy, spotykamy rośliny charakterystyczne dla
muraw naskalnych. Roślinność ta w ostatnich latach uległa degradacji,
jednak niektóre jej składniki - rojownik (rojnik) pospolity czy
czosnek skalny, rosną tu nadal na wyspowych stanowiskach wysuniętych
daleko na północ poza granicę swojego zasięgu.
Naturalnym
zbiorowiskiem, które również zasługuje na uwagę jest
szczelinowy zespół wapieniolubnych paproci, porastający
zacienione krasowe zagłębienia i szczeliny, zwłaszcza na Górach:
Zelce, Buki oraz Św. Genowefy. Zespół ten tworzą trzy gatunki
małych paproci: zanokcica skalna, zanokcica murowa i paprotnica krucha.
Ta ostatnia rośnie tylko na Górze Zelce.
Do ginących składników
roślinności wodnej ZPK należą zbiorowiska ramienic. Są to glony
tworzące podwodne łąki w jednym ze stawów w okolicach Krzeczowa.
Malowniczym zbiorowiskiem wodnym jest również zespół
lilii wodnych. Spotyka się go w starorzeczach Warty. Buduje go grążel
żółty i grzybienie białe. Najładniejsze płaty tego zbiorowiska
występują w wodach Żabiego Stawu. Znajdziemy tu także inny rzadki
składnik roślinności parku - zbiorowisko wgłębika pływającego.
Nieopodal,
niewielkie torfowisko przejściowe Suchy Ług, porasta mszar torfowcowy z
rosiczką okrągłolistną, wełnianką pochwowatą, modrzewnicą zwyczajną i
żurawiną błotną.
Znaczną część powierzchni parku (ok. 50%) zajmują lasy. Dominują
siedliska borowe na bardzo ubogim piaszczystym podłożu, w większości w
postaci sosnowych monokultur o słabej kondycji zdrowotnej. Dotyczy to
szczególnie lasów we wnętrzu Łuku Warty. Zajmują one
tereny porośnięte niegdyś naturalnymi buczynami i dąbrowami. Tylko
niewielkie fragmenty stanowią wartościowe, wielogatunkowe drzewostany
liściaste. Zbiorowiska leśne są jednak dość zróżnicowane, a
spośród 21 jednostek roślinności zaroślowej i leśnej są i takie,
które posiadają wyjątkową wartość naukową i krajobrazową.
Naturalny charakter mają lasy łęgowe w dolinie Warty. W bezpośrednim
sąsiedztwie koryta rzeki występują wikliny nadrzeczne. Znajdziemy tu
również fragmenty łęgu wierzbowo-topolowego oraz olsu
porzeczkowego. Najcenniejsze, niewielkie płaty lasów o
naturalnym charakterze, występują poza doliną Warty: świetlista dąbrowa
w okolicy Niżankowic, kwaśna dąbrowa trzcinnikowa w uroczyskach Ruda i
Mierzyce, wyżynny jodłowy bór mieszany - w uroczysku Kluski (w
szczątkowej postaci) i kwaśna buczyna w południowo-zachodniej części
parku.

|