Sieradzkie Parki Krajobrazowe - - - - - - - -

Dyrekcja Sieradzkich Parków Krajobrazowych

[1] | [2] | [3] | [4] | [5]

Dobiegły końca prowadzone w okresie kwiecień-wrzesień badania motyli nocnych (Heterocera) na terenie Parku Krajobrazowego Międzyrzecza Warty i Widawki. Prowadzili je przyrodnicy w składzie: Stefan Sobczak, Zbigniew Mocarski oraz Tadeusz Kurzac. Celem tych badań było poszerzenie wiedzy o zróżnicowaniu gatunkowym i rozmieszczeniu motyli nocnych na obszarze naszego parku. Materiał zebrano w trakcie 13 odłowów nocnych metodą na „światło”, w ciągu dnia przy użyciu siatki entomologicznej, metodą na „upatrzonego” oraz wypłaszano je poprzez otrząsanie gałęzi drzew i krzewów. Niektóre gatunki oznaczano na podstawie zebranych gąsienic oraz tzw. min w liściach. Powierzchnie monitoringowe zostały wybrane tak, aby obejmowały różne stanowiska rozmieszczone na obszarze całego parku.
    Godziny badań terenowych, kameralnych oraz konsultacji entomologicznych przyniosły wspaniałe rezultaty. Tylko w pierwszym sezonie badawczym autorzy wykazali 391 gatunków, których występowanie w parku stwierdzono po raz pierwszy. W zebranym materiale 45 gatunków jest nowych dla województwa łódzkiego, a 12 nie było wykazywanych w woj. łódzkim od 1960 roku.
       Z pięciu stanowisk największą liczbę gatunków motyli nocnych stwierdzono w okolicach rezerwatu leśnego Hołda - 193 gatunki. Drugim pod względem ilościowym stanowiskiem są okolice rezerwatu Winnica - 126 gatunków. A następnie kolejno: Strońsko – 125 gatunków, Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Dolina Grabii – 109 gatunków i Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Góry Wapienne – 92 gatunki.
      W zebranym materiale na szczególną uwagę zasługuje 5 gatunków zaliczanych w Polsce do motyli rzadkich lub bardzo rzadkich. Należą do nich:

Glyptoteles leucacrinella Zeller, 1848 – rodzina omacnicowate Pyralidae.
* Mała ćma o rozpiętości skrzydeł 16-18 mm.
* Występuje w siedliskach wilgotnych, głównie w lasach olchowych. Owady dorosłe (imago) latają od maja do sierpnia. Gąsienice żerują na opadłych liściach olch Alnus spp.
* Motyl znany z większości krajów Europy z wyjątkiem Bałkanów, Portugalii, Anglii, Irlandii
i Skandynawii. W Polsce wykazany z 5 województw (Buszko, Nowacki 2000), jednak po roku 1960 stwierdzony tylko w woj. lubelskim.
W Parku stwierdzony w rez. Hołda.

Anania verbascalis (Denis et Schiffermüller, 1775) – rodzina omacnicowate Pyralidae.
* Rozpiętość skrzydeł tego gatunku ćmy wynosi 22-26 mm.
* Występuje w siedliskach otwartych, suchych i ciepłych, takich jak wrzosowiska, pola, miejsca piaszczyste i kamieniste. W Europie Środkowej występuje w dwóch pokoleniach. Owady dorosłe latają od połowy kwietnia do czerwca oraz od lipca do połowy września. Gąsienice żerują na dziewannie drobnokwiatowej Verbascum thapsus, ożance nierównoząbkowej Teucrium scorodonia i roślinach z rodzaju trędownik Scrophularia.
* Gatunek szeroko rozpowszechniony w Europie Środkowej. W Polsce jego występowanie potwierdzone zostało w ostatnich latach jedynie z 4 województw z południowo-wschodniej części kraju. W woj. łódzkim (Łódź-Rokicie) wykazany został po raz pierwszy w 2005 roku (Pawlikiewicz, Kazimierczak 2009).
W Parku stwierdzony w rez. Hołda.

Epirrhoe tartuensis Möls, 1965 – rodzina miernikowcowate Geometridae.
* Paśnik tartuentek osiąga wymiary 24-27 mm.
* Występuje na torfowiskach niskich i podmokłych łąkach. Imago lata na przełomie czerwca
i lipca. Gąsienice żerują na przytulii błotnej Galium palustre.
* W Europie gatunek ten wykazany został tylko z Polski (woj. warmińsko-mazurskie
i podlaskie), Litwy, Łotwy, Estonii i Finlandii.
W Parku stwierdzony w rez. Winnica.

Mesoligia literosa (Haworth, 1809) – rodzina sówkowate Noctuidae.
* Niewielka ćma o rozpiętości skrzydeł 25-30 mm.
* Występuje na terenach piaszczystych, łąkach kserotermicznych i wydmach nadmorskich. Imago lata w lipcu i sierpniu, chętnie odwiedza kwiaty starców Senecio spp. Roślinami żywicielskimi gąsienic są trawy z rodzaju piaskownica Ammophila, perz Elymus, kupkówka Dactylis, kostrzewa Festuca oraz mozga trzcinowata Phalaris arundinacea.
* W Polsce znana obecnie tylko z woj. zachodniopomorskiego i pomorskiego. Przed rokiem 1960 wykazywana była także z woj. świętokrzyskiego, śląskiego i dolnośląskiego.
W Parku stwierdzony w zespole przyrodniczo-krajobrazowym Góry Wapienne.

Mythimna unipuncta (Haworth, 1809) – rodzina sówkowate Noctuidae.
* Motyl średniej wielkości o wymiarach 41-48 mm.
* Występuje na suchych łąkach i murawach kserotermicznych. Imago lata od lipca do października, chętnie odwiedza kwiaty bluszczu pospolitego Hedera helix. Gąsienice prowadzą nocny tryb życia. Roślinami żywicielskimi są różne gatunki traw.
* Gatunek znany z całej Europy z wyjątkiem Białorusi, Litwy, Łotwy i Finlandii. W Polsce wykazany dotychczas tylko z woj. podlaskiego.
W Parku stwierdzony w zespole przyrodniczo-krajobrazowym Dolina Grabi.

    Biorąc pod uwagę fakt, iż motyle są niezwykle wrażliwe na warunki środowiskowe, głównie dzięki złożonemu cyklowi życiowemu istnieje potrzeba kontynuowania tych badań
w kolejnych latach, aby uzyskać pełniejszą wiedzę o bogactwie świata tych owadów w parku. Należy spodziewać się, że na omawianym terenie żyje około 700 gatunków motyli nocnych
i około 60 gatunków motyli dziennych. Uzyskanie dokładnych informacji o zróżnicowaniu gatunkowym i rozmieszczeniu motyli w Parku, umożliwi podjęcie konkretnych działań ochroniarskich mających na celu zachowanie jego bioróżnorodności.
       Wszystkich interesujących się lepidopterofauną informujemy, że pełna lista motyli nocnych wyzkazanych w Parku Krajobrazowym Międzyrzecza Warty i Widawki w 2011 roku znajduje się w siedzibie Dyrekcji. Ponadto w przyszłym sezonie badawczym zapraszamy na tzw. świecenia (terminy do ustalenia za pośrednictwem pracowników DSPK).

Opracowano na podstawie: Sobczak S, Mocarski Z, Kurzac T. 2011: Motyle nocne (Heterocera) Parku Krajobrazowego Międzyrzecza Warty i Widawki.